Căng thẳng Nhật-Hàn: Chính sách ngoại giao ‘lạnh’ đe dọa quan hệ kinh doanh

0
53
Căng thẳng Nhật Bản - Hàn Quốc leo thang và chưa có dấu hiệu giảm nhiệt. (Ảnh: Hidechika Nishijima)

Bất đồng Nhật-Hàn vốn tồn tại đã lâu trong quan hệ hai nước, nhưng hầu hết các cuộc đụng độ chính trị không gây ảnh hưởng đến lợi ích hợp tác kinh doanh. Phóng viên Sotaro Suzuki của tờ Nikkei nhận định, khi hai bên đánh dấu kỷ niệm 74 năm kết thúc thế chiến II thì điều đó dường như đang thay đổi. Sự căng thẳng liên quan đến những bất bình trong lịch sử và thương mại gần đây có nguy cơ gây căng thẳng cả về quan hệ ngoại giao và kinh tế.

Một bước ngoặt quan trọng làm cho mối quan hệ giữa hai bên xấu đi là vào mùa thu năm ngoái, khi một phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc tạo tiền đề buộc các công ty Nhật Bản phải trả tiền bồi thường khi sử dụng lao động thời chiến. Gần đây, khi vấn đề này vẫn chưa được giải quyết thì Nhật Bản đã áp đặt các biện pháp kiểm soát thương mại đối với Hàn Quốc vì lý do an ninh để trả đũa Seoul.

Người biểu tình hội tụ tại trung tâm Seoul để tổ chức các cuộc tuần hành chống Nhật Bản vào mỗi cuối tuần, và một cuộc tẩy chay các sản phẩm Nhật Bản đang lan rộng. Uniqlo, chuỗi cửa hàng quần áo thông dụng do Fast Retailing của Nhật Bản điều hành là mục tiêu hàng đầu: công ty có 187 cửa hàng trên khắp Hàn Quốc vào cuối tháng 7 nhưng người mua rất ít.

Một cuộc biểu tình chống Nhật Bản tại Seoul vào ngày 10/8. (Ảnh:Getty Images)

Một nguồn tin thân cận với Uniqlo cho biết, nhà bán lẻ “đang tiến hành điều chỉnh hàng tồn kho tại các cửa hàng của mình” với dự đoán về một cuộc tẩy chay kéo dài.

Trong khi đó, ​​doanh số của công ty liên doanh sản xuất bia Sapporo ở Hàn Quốc đã giảm 70% trong tháng 7, khiến nhà sản xuất bia Nhật Bản phải cân nhắc đình chỉ hoạt động khoảng bốn ngày một tháng. Đối thủ Nhật Bản Kirin và Asahi Breweries đã tự nguyện ngừng phát sóng quảng cáo trên truyền hình trong nước.

Du lịch qua lại giữa hai nước là một điểm sáng đặc biệt trong mối quan hệ trong những năm gần đây, với số lượng khách du lịch qua lại giữa hai nước vượt mức 10 triệu người lần đầu tiên vào năm 2018. Nhưng kể từ tháng 3, tỷ lệ hàng năm về số lượng du khách Hàn Quốc đến Nhật Bản đã giảm xuống từ 5% – 11%.

Đây là một sự khác biệt rõ rệt so với các giai đoạn căng thẳng trong quá khứ. Các mối quan hệ trở nên căng thẳng vào những năm 2000 sau khi cựu Thủ tướng Nhật Bản Junichiro Koizumi thực hiện nhiều chuyến viếng thăm đền Yasukuni của Tokyo, nơi dành riêng cho người chết trong chiến tranh của Nhật Bản. Căng thẳng tiếp tục leo thang sau khi cựu Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak đến thăm khu đảo nhỏ tranh chấp mà ở Hàn gọi là Dokdo, còn ở Nhật Bản có tên Takeshima.

Chuyến thăm năm 2012 của cựu Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak tới các đảo nhỏ đang tranh chấp mà Nhật Bản tuyên bố chủ quyền đã gây ra xích mích ngoại giao, nhưng quan hệ kinh tế cơ bản không bị ảnh hưởng. (Ảnh: Reuters)

Số lượng khách du lịch từ Hàn Quốc đến Nhật Bản đã tăng trong cả năm 2012 và 2013, trong khi giá trị thương mại song phương tăng khoảng 11% trong năm 2013. “Vì quan hệ kinh tế đang có một bước đi vững chắc, hai nước có thể chiến đấu trên mặt trận chính trị mà không phải lo lắng”, một nhà ngoại giao phụ trách vấn đề quan hệ Nhật Bản – Hàn Quốc vào thời điểm đó cho biết.

Khi Hàn Quốc vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và bắt đầu tăng trưởng, nền kinh tế hai nước ngày càng có sự hợp tác, phía Nhật Bản cung cấp phụ tùng và nguyên liệu cho các nhà sản xuất thành phẩm của Hàn Quốc, như Samsung Electronics .

Một số nhà quan sát gọi mối quan hệ này là “chính trị lạnh, kinh tế nóng”, có nghĩa là dù mọi thứ có băng giá như thế nào giữa Tokyo và Seoul, việc kinh doanh vẫn sẽ tiếp tục như bình thường.

Nhưng ngày nay, hai quốc gia dường như đang rơi vào một cuộc khủng hoảng “chính trị lạnh, kinh tế lạnh”.

Tháng 10 năm ngoái, Tòa án tối cao Hàn Quốc đã ra lệnh cho nhà sản xuất thép Nhật Bản Nippon Steel bồi thường thiệt hại về lao động thời chiến. Một số công ty Nhật Bản khác phải đối mặt với các vụ kiện tương tự, và Tokyo lo ngại Seoul có thể tiến hành bán tài sản bị tịch thu từ các công ty để được bồi thường.

Vào tháng 7, Nhật Bản quyết định hạn chế xuất khẩu sang Hàn Quốc ba loại vật liệu công nghệ cao quan trọng trong sản xuất các linh kiện bán dẫn và màn hình. Và vào ngày 2/8, Nhật Bản đã quyết định loại bỏ Hàn Quốc khỏi “danh sách trắng” các quốc gia được cấp ưu đãi thương mại. Đáp lại, ngày 12/8 vừa qua, Hàn Quốc tuyên bố sẽ loại Nhật Bản khỏi danh sách gồm 29 nước được hưởng ưu đãi xuất khẩu đối với các mặt hàng nhất định vào tháng Chín tới.

Một số chuyên gia cảnh báo rằng, Nhật Bản có thể ngăn cản việc Hàn Quốc tham gia các cuộc đàm phán về hiệp định thương mại Đối tác xuyên Thái Bình Dương hoặc từ chối gia hạn các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ. Nhiều công ty của hai bên quốc gia thấy mình đang kinh doanh “dưới một đám mây đen”.

Đại diện của công ty JGC của Nhật Bản, công ty xây dựng các nhà máy khí đốt hóa lỏng nổi cùng Samsung Heavy Industries tại Hàn Quốc, bày tỏ lo ngại rằng Hàn Quốc có thể thắt chặt việc cấp visa cho nhân viên làm việc tại đây.

Chủ tịch một công ty hóa chất Nhật Bản phàn nàn: “Tôi không muốn chính phủ đưa vấn đề chính trị vào nền kinh tế và gây gánh nặng cho các công ty.”

Giá trị thương mại giữa Nhật Bản và Hàn Quốc đã giảm khoảng 10% trong sáu tháng đầu năm, mặc dù các yếu tố khác như chiến tranh thương mại Mỹ-Trung cũng đóng một vai trò. Số lượng đầu tư trực tiếp của Nhật Bản vào Hàn Quốc cũng giảm 20%.

Nikkei nhận định, một phần của vấn đề có thể là, trong khi thương mại Nhật Bản – Hàn Quốc tăng gấp đôi trong hai thập kỷ qua, Hàn Quốc đã tăng cường quan hệ với Trung Quốc hơn nữa. Giá trị xuất khẩu của Hàn Quốc sang Trung Quốc hiện gấp ba lần so với Nhật Bản.

Nói cách khác, tầm quan trọng của Nhật Bản đối với nền kinh tế của Hàn Quốc đã giảm. Tuy nhiên, hai quốc gia đã xây dựng được các kết nối quan trọng về kinh doanh và con người kể từ khi bình thường hóa quan hệ vào năm 1965.

Một số doanh nhân Nhật Bản vẫn giữ hy vọng. Phó chủ tịch cấp cao Toru Fukasawa của Toray Industries – công ty sản xuất vật liệu sợi carbon ở Hàn Quốc cho biết, công ty “hiện không cảm thấy có tác động quá lớn” vì sản phẩm của họ là vật liệu công nghiệp chứ không phải hàng tiêu dùng.

Theo thông tin từ một thành viên trong công ty, dự án xây dựng một nhà máy nhiệt điện tiên tiến tại Việt Nam của Tập đoàn Mitsubishi với Công ty Công nghiệp nặng Doosan của Hàn Quốc và các công ty khác đang được tiến hành như dự kiến.

Tuy nhiên, Nikkei nhận định, nhìn chung, mối quan hệ kinh tế đã mất nhiều thập kỷ để gắn kết giờ phải đối mặt với rủi ro chưa từng có từ chính sách ngoại lạnh của hai nước.

Theo nguồn: Mai Linh | ĐKN 10

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here